Op Strandeiland is er inmiddels niets meer te zien van de SCAN onderzoeksboring. Het terrein is leeg en teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. SCAN kijkt terug op een geslaagde boring en een prettige samenwerking met gemeente Amsterdam en andere partijen uit de regio. De geplande dataverzameling is succesvol uitgevoerd en het team is tevreden.

Uitkomsten onderzoek
Alle uitkomsten van het onderzoek worden binnen nu en een half jaar publiek toegankelijk gemaakt op NLOG.nl. Met alle opgedane kennis kunnen de mogelijkheden van aardwarmte in de regio beter ingeschat worden en zo een bijdrage leveren aan de duurzame warmtetransitie. De onderzoeksuitkomsten kunnen worden gebruikt door gemeenten, provincies en bedrijven om aardwarmte als energiebron in te gaan zetten. SCAN doet alleen onderzoek en zal geen aardwarmteprojecten opstarten. Verder onderzoek moet uitwijzen wat de economische haalbaarheid van toekomstige aardwarmteprojecten in deze regio is.

Het seismisch onderzoek in de Metropoolregio Amsterdam (MRA), dat begin september is gestart, is op 19 december afgerond. Het onderzoek werd uitgevoerd binnen een werkgebied van circa 160 km², in negen gemeenten: Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel, De Ronde Venen, Wijdemeren, Stichtse Vecht, Gooise Meren en Haarlemmermeer. Momenteel vinden de laatste werkzaamheden plaats. De vibroseis voertuigen en boortractors zijn op transport naar een volgend project en de resterende grondmicrofoons zijn opgehaald. Ook wordt het veldkantoor in Ouderkerk aan de Amstel afgebouwd.

Het vier maanden durende onderzoek is goed verlopen. Mede dankzij de prettige samenwerking met de gemeenten, leidingbeheerders, het GVB en vele andere partijen. In totaal zijn er rond de 20.000 bronpunten opgenomen, zowel op land als water. Deze bronpunten zijn door grondmicrofoons opgenomen die op zo’n 31.200 unieke posities stonden om data te verzamelen. Er zijn circa 140.000 tweetalige brieven verspreid naar omwonenden en vele stakeholders en ook journalisten zijn een kijkje komen nemen tijdens het onderzoek.

De komende 12 maanden worden alle onderzoeksdata verwerkt. Door andere partijen kan er vervolgens verder worden gewerkt aan de volgende fase van geothermie in de MRA: het bepalen en ontwikkelen van aardwarmte-productielocaties die woningen en bedrijven van duurzame warmte kunnen voorzien.

Meer informatie
Bekijk de projectpagina inclusief een video over het seismisch onderzoek in de MRA en de eerder verschenen artikelen: Het seismisch onderzoek in de metropoolregio Amsterdam is begonnen! – SCAN aardwarmte en In 4 gemeenten in de metropoolregio Amsterdam is het seismisch onderzoek afgerond – SCAN aardwarmte.

Toelichting headerbeeld: Vibroseis voertuig op de Dam in Amsterdam.

De eerste resultaten van de productie- en injectietesten van de SCAN-boring op Strandeiland in Amsterdam zijn bekend. Eerder maakten we al bekend dat de Formatie van Slochteren, de belangrijkste laag waar de boring op gericht was, aangetroffen was. Ook een andere aardlaag, de Formatie van Breda, bleek aanwezig. De aanwezigheid van een laag is echter nog geen garantie voor een rendabel geothermieproject. Daarvoor is het nodig dat water makkelijk door de laag kan stromen (doorlatend is). Dat moest blijken uit de productie- en injectietest en de analyse van de boorkernen. 

De resultaten van de productie- en injectietesten voor de Formatie van Slochteren zijn nu bekend en die laten zien dat de laag waterdoorlatend is. Uit deze boring bleek ook dat de ondiep gelegen Formatie van Breda doorlatend is. Dat maakt deze aardlaag interessant voor hoge temperatuuropslag.*

Vervolg
De ‘coiled tubing unit’ waarmee de productie- en injectietesten zijn uitgevoerd wordt eind deze week afgebouwd en in goed overleg met de Gemeente Amsterdam wordt het terrein hersteld en teruggebracht in de oorspronkelijke staat. De komende maanden wordt nog gewerkt aan de analyse van de boorkernen in het lab. 

De gegevens die SCAN verzameld heeft kunnen worden gebruikt om een inschatting te maken van de geschiktheid van de ondergrond voor de ontwikkeling van aardwarmte als duurzame energiebron. De gegevens uit deze boring zijn onder andere relevant voor Flevoland en de Metropoolregio Amsterdam ten noorden van het IJ.  

*De voorlopige interpretaties van de testen suggereren een doorlatendheid van 6 à 6,5 Dm voor de 152 m dikke Formatie van Slochteren. De temperatuur van het geproduceerde water was 66°C. De doorlatendheid van de Formatie van Breda is 25 à 30 Dm. 

Toelichting headerbeeld: Watermonsters uit de Formatie van Slochteren.

Het diepste punt van de SCAN-boring in Milheeze is op 17 november bereikt op 1653 meter – gemeten langs het boorgat. De boring richtte zich primair op de ongeveer 250 miljoen jaar oude zandsteenlagen van de Onder Germaanse Trias Groep (de Hoofd-Bontzandsteen Subgroep en Nederweert Zandsteen Formatie). Daarnaast werden lagen uit de Krijtkalk Groep onderzocht. In tegenstelling tot wat gangbaar is in de rest van het land werd verwacht dat de Krijtkalk Groep hier grotendeels uit zandstenen zou kunnen bestaan.

De Hoofd-Bontzandsteen Subgroep en Nederweert Zandsteen Formatie zijn aangetroffen. In de Krijtkalk Groep werden inderdaad zandstenen aangetroffen. Een ander secundair doel, de Röt Randzandsteen, werd niet aangetroffen. Er is 175 m kern (gesteente) verzameld, 139 m in de Trias Groep en de rest in de Krijtkalk Groep. Momenteel worden in het boorgat metingen uitgevoerd om de eigenschappen van het gesteente vast te stellen. Er wordt bijvoorbeeld bekeken hoeveel water er in de aardlagen zit. Als de boorgatmetingen zijn afgerond worden er productie- en injectietesten uitgevoerd waarbij water uit en weer terug een laag in wordt gepompt. Zo wordt vastgesteld hoe makkelijk water door de lagen heen kan stromen. Deze doorlatendheid is belangrijk voor de winning van aardwarmte.

De laatste week van het jaar wordt de locatie afgebouwd. Vervolgens wordt het terrein in overleg met de grondeigenaren teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. Alle verzamelde gegevens zullen publiek worden gemaakt.