Menu
meer onderzoek
Uitvoering
meer onderzoek

Meer onderzoek

Het SCAN-programma bestaat uit drie onderdelen: seismisch onderzoek, het herbewerken van reeds beschikbare data en het uitvoeren van onderzoeksboringen. Én we maken gebruik van andere onderzoeksresultaten. Zo brengen we zoveel mogelijk kennis van onze ondergrond bij elkaar. De onderstaande rapporten zijn alle via nlog beschikbaar.

Studies Ultradiepe Geothermie binnen SCAN

Onderdeel van SCAN is een aantal onderzoeken die worden gedaan naar de kansen van geothermie op meer dan vier kilometer diepte. Deze onderzoeken hangen samen met de Green Deal Ultradiepe Geothermie (UDG), en zijn gericht op de Dinantien kalklagen; dieper dan 4 km. Deze lijken het meest kansrijk voor de ontwikkeling van UDG.

Data acquisition (data verwerving) Er zullen verschillende datasets, die nog niet publiek beschikbaar zijn, worden verzameld om te gebruiken in de UDG-EWP / SCAN Dinantien studies. Voorbeelden zijn Groningen seismiek-gegevens die het Dinantien platform onder het Groningen gasveld goed laten zien en gegevens uit buitenlandse boringen in het Dinantien.
Seismic interpretation/time depth conversion (seismische interpretatie). Op basis van seismische gegevens worden kaarten gemaakt die de verspreiding, diepte en dikte van de Dinantien kalkstenen laten zien. Omdat er niet overal in Nederland (goede) seismiek beschikbaar is, zullen er ‘gaten’ in de kaarten zitten. Deze zullen deels opgevuld worden met de seismiek die binnen SCAN zal worden geschoten.

Publicatie: september 2019

Burial and construction (begraving en structuur) In deze studie wordt de begravingsgeschiedenis van de Dinantien kalkstenen in delen van Nederland gereconstrueerd. Dit geeft inzichten in hoe de eigenschappen van deze lagen veranderd zijn door de geologische tijd heen, onder invloed van temperatuur en chemische processen diep in de aarde. We kunnen hiermee de eigenschappen (zoals doorlatendheid) op andere plekken beter inschatten.

Publicatie: september 2019

Non-seismic methods (niet-seismisch onderzoek) Er zijn andere geofysische meetmethodes waarmee de ondergrond in kaart gebracht kan worden, zoals electro-magnetisme en zwaartekracht. Deze gegevens bevatten minder detail maar ondersteunen de interpretatie van seismiek, zeker in gebieden waarvan geen of weinig (goede) seismische data beschikbaar zijn.

Publicatie van de eerste resultaten worden meegenomen in het rapport Seismic interpretation/time depth conversion

Facies distribution (facies verspreiding) In deze studie wordt de verspreiding van verschillende soorten gesteenten binnen de Dinantien kalkstenen in NL onderzocht. Er zitten grote verschillen tussen Dinantien kalkstenen in platforms (vergelijkbaar met koraalriffen op de Bahama’s en de Great Barrier Reef) en even oude afzettingen die in diepe zeeën zijn afgezet (meer vergelijkbaar met leisteen). De variaties worden onderzocht met behulp van gesteentemateriaal dat in eerdere boringen naar boven is gehaald en met voorbeelden van deze gesteentes die in omringende landen aan het aardoppervlak liggen, in zgn. ‘ontsluitingen’.

Publicatie: september 2019

Fracture characterization (spleten) In deze studie onderzoeken we of de hoeveelheid spleten en hun doorlatendheid kunnen worden ingeschat. De Dinantien kalkstenen zijn van zichzelf meestal vrij ondoorlatend. Kleine spleten (fractures) zijn belangrijk om genoeg water uit deze gesteentes te kunnen produceren of erin te kunnen injecteren.

Publicatie: september 2019

Conceptuele modellen voor verspreiding en gedrag van verschillende vormen van diagenese in Dinantien kalkstenen

(diagenese: elke chemische, fysische of biologische verandering die een sediment ondergaat nadat het afgezet is.)

De doorlatendheid van de Dinantien kalkstenen kan veranderen (verbeteren) door natuurlijke oplossing, de zogenaamde ‘karst’. Aan de andere kant kan de doorlatendheid ook zijn verslechterd doordat er mineralen of metaaldeeltjes neerslaan in het gesteente, dit als gevolg van andere chemische processen. We proberen te voorspellen welke processen hebben plaatsgevonden op plekken waar nog niet is geboord. Dat doen we door observaties uit eerdere boringen en in ontsluitingen, in combinatie met de studie naar begravingsgeschiedenis.

Publicatie: september 2019, in combinatie met het rapport Facies distribution.

Petrophysical evaluation In dit onderzoek zijn metingen uit eerdere boringen naar de Dinantien kalkstenen gebruikt om gesteente-eigenschappen te bepalen. Hieruit blijkt dat deze kalkstenen vaak weinig poreus en permeabel zijn, behalve als verbreukingen en karsten gevormd zijn. Ook zijn de in eerdere boringen gemeten temperaturen, drukken en vloeistofsamenstellingen bij elkaar gebracht. Hieruit blijkt dat de temperaturen vaak hoger dan normaal zijn op het niveau van het Dinantien. Op een aantal plekken zijn forse overdrukken gemeten. De kans op aanwezigheid van H2S en andere gassen is groot, ook kunnen zware metalen aanwezig zijn. Hiervoor zullen bestaande beheersingsmaatregelen toegepast moeten worden bij het boren, produceren en injecteren.

Het rapport is beschikbaar via nlog.

Temperature model (Temperatuurmodel) Des te dieper, des te warmer. De mate waarin dat het geval is, hangt af van de samenstelling van de ondergrond, zeker als het gaat om Dinantien kalkstenen. In deze studie worden variaties in temperatuur in Dinantien kalkstenen bestudeerd, aan de hand van boringen in binnen- en buitenland. Hiermee krijgen we een beter Temperatuurmodel voor de diepe ( > 3 km) ondergrond in Nederland, zodat we de temperaturen beter kunnen voorspellen.

Publicatie: september 2019

Stress field (ondergrondse spanningsvelden) In de ondergrond zijn van nature spanningen aanwezig. Deze kunnen van richting en grootte variëren. Om de doorlatendheid van de Dinantien kalkstenen beter in te schatten, naast eventuele risico’s op seismiciteit, is een beter begrip van deze spanningen nodig.

Het betreft een grote-schaal inventarisatie van stressoriëntatie en grootte, een analyse van impact van lokale, geologische, factoren op spanningsvelden, richtlijnen/best practices voor het modelleren van spanningsvelden.

Publicatie: november 2019

Productiviteit en injectiviteit In deze studie wordt een tool ontwikkeld om het vermogen van UDG doubletten in te kunnen schatten. Omdat er veel onbekend is wat betreft de ondergrond (o.a. over de doorlatendheid, temperatuur, verbreuking), zullen er grote onzekerheden in de uitkomsten zijn.

Publicatie: september 2019

UDG Hazard Register (register van mogelijke risico’s bij UDG) Een groep experts uit olie- en gasindustrie en de geothermie-industrie heeft een lijst gemaakt van gevaren die mogelijk bestaan bij het doen van UDG-boringen. Dit UDG Hazard Register kan gebruikt worden om op specifieke locaties te bekijken welke gevaren er mogelijk bestaan en hoe die gemitigeerd kunnen worden.

Publicatie: september 2019

Conceptual well design & stimulation concepts (generiek ontwerp van UDG-boringen en stimulatie-operaties) Aan de hand van deze studies wordt gekeken:

  • naar de details van putontwerpen voor UDG boringen. UDG-consortia en anderen kunnen hetzelfde voorontwerp gebruiken voor daadwerkelijke boringen.
  • welke mogelijkheden er zijn om het Dinantien kalksteen-reservoir hydraulisch of chemisch te stimuleren indien er van nature niet genoeg doorlatendheid is.

Het onderzoek wordt in het vierde kwartaal van 2019 uitgevoerd.