Op de Utrechtseweg in De Bilt is inmiddels niets meer te zien van de SCAN onderzoeksboring. Het terrein is leeg (zie onderstaande foto). De afgelopen weken zijn er werkzaamheden verricht, in goed overleg met de grondeigenaar en -pachter, om de locatie in de oorspronkelijke staat te herstellen. Later deze zomer zal er niets meer te zien zijn van de tijdelijke SCAN onderzoeksboring.

SCAN kijkt terug op een geslaagde boring en een prettige samenwerking met de omwonenden en betrokken partijen uit de regio. De geplande dataverzameling is succesvol uitgevoerd en het team is tevreden.

Uitkomsten onderzoek
De uitkomsten van het onderzoek worden binnen nu en een half jaar publiek toegankelijk gemaakt op NLOG.nl. Met alle opgedane kennis kunnen de mogelijkheden van aardwarmte in de regio beter ingeschat worden en zo een bijdrage leveren aan de duurzame warmtetransitie. De onderzoeksuitkomsten kunnen worden gebruikt door gemeenten, provincies en bedrijven om aardwarmte als energiebron in te gaan zetten. SCAN doet alleen onderzoek en zal geen aardwarmteprojecten opstarten. Verder onderzoek moet uitwijzen wat de economische haalbaarheid van toekomstige aardwarmteprojecten in deze regio is.

Begin mei heeft SCAN een mooie mijlpaal, of eigenlijk kilometerpaal, gepasseerd. Er is nu van alle SCAN-onderzoeksboringen samen (in Ouder- Amstel, Heijningen, Heesch, De Bilt, Ede en Stad van Gerwen) meer dan 1.000 meter* aan boorkernen verzameld. Boorkernen zijn cilindervormige stukken gesteente die met een boring uit de ondergrond worden gehaald. De duizendste meter boorkern werd genomen tijdens de onderzoeksboring in Stad van Gerwen op 1610 m diepte.

Tijdens de SCAN-boringen worden veel kernen genomen omdat een aantal gesteente-eigenschappen die van groot belang zijn voor geothermie op deze manier het beste bepaald kunnen worden. De belangrijkste eigenschap die op boorkernen getest wordt is de waterdoorlatendheid van het gesteente. Dat gebeurt door in een testopstelling water en helium door stukken kern te laten stromen. Hoe makkelijker het stroomt, des te beter de doorlatendheid. Op kleine schaal is dit een analogie voor hoe dit in de diepe ondergrond gaat als aardwarmte gebruikt gaat worden voor de verwarming van woonhuizen en gebouwen.

Er worden ook diverse analyses uitgevoerd om te begrijpen waarom die eigenschappen zijn wat ze zijn. Met die analyses kan opgehelderd worden wat het gesteente in de vaak tientallen tot honderden miljoenen jaren sinds de afzetting heeft meegemaakt. Die kennis kan gebruikt worden om in een groot gebied te voorspellen hoe de voor geothermie belangrijke gesteente-eigenschappen zullen zijn. Op die manier kunnen we met één SCAN-boring iets zeggen over de geschiktheid van dat gebied voor aardwarmtewinning.

Ook de eigenschappen van de afsluitende aardlagen, die boven een doorlatende laag liggen, zijn belangrijk. Kernen uit deze afsluitende lagen worden tevens onderzocht. Mechanische en thermische eigenschappen van het gesteente worden gemeten. Deze informatie is van belang om aardwarmte projecten veilig en duurzaam uit te voeren.

Alles bij elkaar nemen de analyses veel tijd in beslag, ongeveer 9 tot 12 maanden. Zoals alle binnen SCAN verzamelde gegevens worden de op de boorkernen uitgevoerde metingen gepubliceerd op NLOG.nl.

Alle kernen die SCAN uit de grond heeft gehaald worden zodra de analyses zijn afgerond opgeslagen in het Kernhuis van TNO. Dat is een soort bibliotheek waar boorkernen (uit de Nederlandse ondergrond) worden bewaard. De kernen zijn toegankelijk voor verdere studies, nu en in de toekomst.

1.000 meter aan boorkernen is niet niks. Het is een mooie mijlpaal voor SCAN en ook voor Nederland. Zo komen we steeds beter te weten hoe onze ondergrond eruitziet en of de aardlagen geschikt zijn voor de winning van aardwarmte.

 

 

 

 

 

Stukken kern worden bekeken tijdens de ‘Workshop resultaten SCAN-boring Amstelland‘.

Het diepste punt van de SCAN-boring in Stad van Gerwen is bereikt op 1905 meter. De boring richt zich primair op de 10 miljoen jaar oude zandlagen van de Formatie van Breda (Diessen en Groote Heide). Deze zandlagen zijn aangetroffen en er is 115 m boorkern uit deze formatie gehaald. Ook zijn de zanden van Voort (ongeveer 25 miljoen jaar oud), de zanden van Berg (30 miljoen jaar oud) en de kalklagen van de Krijtkalk Groep (ongeveer 65 miljoen jaar oud) aangetroffen. Momenteel worden in het boorgat metingen uitgevoerd om de eigenschappen van het gesteente vast te stellen. Er wordt bijvoorbeeld bekeken hoeveel water er in de aardlagen zit.

Als de boorgatmetingen zijn afgerond (waarschijnlijk vandaag) wordt de boortoren gedemonteerd en wordt er op locatie onderhoud gepleegd aan de toren. Nadat de toren weg is komt er een kleinere installatie (coiled tubing installatie) naar de boorlocatie. Daarmee wordt een productie- en injectietest uitgevoerd waarbij water uit en weer terug de laag in wordt gepompt. Zo wordt vastgesteld hoe makkelijk water door de lagen heen kan stromen. Deze doorlatendheid is belangrijk voor de winning van aardwarmte.

Voor de zomer wordt de locatie afgebouwd en het terrein teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. Alle verzamelde gegevens zullen publiek worden gemaakt.

SCAN zal aankomende zomer een onderzoeksboring uitvoeren in de zuidoostelijke punt van Strandeiland. Dit nieuwe eiland maakt deel uit van IJburg en is in ontwikkeling. De boring zal inzicht geven in de potentie van de ondergrond voor het gebruik van aardwarmte. De ondergrond is hier kansrijk en in de metropoolregio Amsterdam is een grote warmtevraag die mogelijk met aardwarmte ingevuld kan worden.

Wat gaat SCAN onderzoeken?
SCAN gaat in dit gebied de Boven Rotliegend Groep (Formatie van Slochteren) en de Formatie van Breda onderzoeken. Wij willen graag weten of de lagen er zijn en in welke mate die water kunnen doorlaten. De boring gaat tot een diepte van ongeveer 2 km. Omdat aardlagen ver door kunnen lopen in de ondergrond kan een boring op een strategisch gekozen locatie informatie opleveren voor een veel groter gebied. Deze boring levert informatie op die relevant is voor het centrale deel van de provincie Noord-Holland, het westelijk deel van Flevoland en het noordwesten van de provincie Gelderland.

Het proces
Het gehele proces, inclusief op- en afbouw, duurt maximaal 6 maanden. De uitvoering van het onderzoek neemt ongeveer 8 – 10 weken in beslag. Vervolgens wordt het perceel, in goed overleg met Gemeente Amsterdam, teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. Denk hierbij aan het egaliseren van de grond.

Tijdens het proces worden belanghebbenden goed op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen en de planning. Kijk voor meer informatie op de locatiepagina van Strandeiland Amsterdam.