EnglishDe SCAN-boringen zijn een feit. In oktober 2023 startte de eerste boring in Ouderkerk aan de Amstel en in december 2025 werd de achtste boring in Milheeze afgerond. Dit betekent dat de operationele fase van het boorprogramma afgerond is.
De SCAN-gebieden beslaan grofweg de helft van het land. Dat een deel daarvan geschikt zou zijn voor aardwarmtewinning en een deel niet was vooraf bekend. Maar welke delen? De boringen zijn zo gekozen dat de benodigde gegevens verzameld worden om die vraag te kunnen beantwoorden.
In die opzet is SCAN geslaagd. Het team kijkt tevreden terug op een succesvolle en veilige campagne waarin efficiënt gewerkt werd, goed projectmanagement is gevoerd en waarin het omgevingsmanagement als zeer positief is ervaren. Een boorcampagne waarin praktisch alle gewenste gegevens verzameld werden en belangrijke en relevante kennis over de ondergrond werd opgedaan. Waardevolle kennis die het mogelijk maakt om de volgende stap te zetten in de ontwikkeling van geothermieprojecten.
In 2026 is SCAN onder andere bezig met het analyseren van de verzamelde boorkernen (1347 meter in totaal), het publiek maken van alle gegevens en het rapporteren over de resultaten. Daarnaast wordt nog gewerkt aan de aanvullende seismische acquisitie om geothermieprojecten mogelijk te maken. De 3D seismische survey die eind 2025 plaatsvond in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) was hier het eerste onderdeel van.
Wat waren de resultaten van de boringen? Hieronder wordt er kort op ingegaan.
Metropoolregio Amsterdam
Een groot deel van de warmtevraag die mogelijk collectief kan worden ingevuld bevindt zich in de MRA. Dit gebied strekt zich uit over het zuidelijke deel van Noord-Holland en het westelijke deel van Flevoland. Er was zeer weinig bekend over de ondergrond maar twee SCAN-boringen hebben daar verandering in gebracht. De eerste boring in Ouderkerk aan de Amstel liet zien dat er goede kansen zijn voor de winning van geothermie uit de Formatie van Slochteren in het deel van de MRA ten zuiden van het IJ. Dat heeft geleid tot de 3D seismische acquisitie eind 2025. De afgelopen najaar uitgevoerde boring op Strandeiland Amsterdam laat zien dat er ook kansen liggen in het gebied ten noorden van het IJ en bij Almere voor winning uit de Formatie van Slochteren. Uit deze boring bleek ook dat de ondiep gelegen Formatie van Breda doorlatend is, wat deze formatie interessant maakt voor hoge temperatuuropslag.
Utrecht en Gelderland
Ook in de provincie Utrecht is een zeer aanzienlijke warmtevraag. De drie belangrijkste SCAN-boringen voor de provincie Utrecht en het aangrenzende deel van Gelderland zijn de boringen in De Bilt, Ede en de eerdergenoemde boring in Ouderkerk aan de Amstel. Tijdens alle drie de boringen werd een doorlatende Formatie van Slochteren aangetroffen. In De Bilt was de Formatie van Slochteren matig doorlatend. In Ede was de laag juist zeer doorlatend. In De Bilt bleek ook de Hoofdbontzandsteen (Trias) doorlatend en in Ede ook de Zechstein. Op basis van deze resultaten lijkt het erop dat de kansen voor geothermie vooral in het noordoosten van de provincie Utrecht en het aangrenzende deel van Gelderland liggen.
Noord-Brabant, Limburg, Zeeland en Gelderland
In Noord-Brabant vonden vier SCAN-boringen plaats. Deze waren zo geplaatst dat de resultaten van deze boringen ook relevant zijn voor delen van buurprovincies Limburg, Zuid-Holland, Gelderland en Zeeland. De boring in Heijningen (2024) richtte zich op het zand van Brussel, die zich in het westelijk deel van de provincie in het bereik 500-1000 m bevindt, wat de laag interessant maakt voor ondiepe geothermie. De SCAN-boring heeft laten zien dat de laag inderdaad een flinke doorlatendheid heeft
De boring in Stad van Gerwen (2025) laat zien dat de Formatie van Breda daar interessant is voor ondiepe geothermie. Deze laag bleek zeer doorlatend. Dieper gelegen lagen werden ook onderzocht maar bleken niet of nauwelijks doorlatend.
Voorafgaand aan de boringen in Heesch (2024) en Milheeze (2025) leek de Trias het meest kansrijk. Bij Heesch bleek het weliswaar mogelijk water te produceren uit dit interval maar bleek de doorlatendheid laag. De eerste onderzoeksresultaten van de achtste boring in Milheeze laten zien dat drie aardlagen doorlatend zijn: de Nederweert Formatie en de Hoofdbontzandsteen uit de Trias, en zandstenen uit de Krijtkalk Groep.
Hoe verder?
Door deze acht onderzoeksboringen (en het seismisch onderzoek) is het beeld van de Nederlandse ondergrond completer geworden. Alle onderzoeksresultaten worden gepubliceerd op de openbaar toegankelijke website NLOG.nl. Andere partijen kunnen putten uit deze data. Op deze manier faciliteert SCAN organisaties die aardwarmteprojecten willen ontwikkelen en inzetten voor de verwarming van woningen, kassen en bedrijfspanden. SCAN zet zelf geen aardwarmteprojecten op.
Om te weten waar en hoeveel aardwarmte te winnen is, zijn in verschillende regio’s geologische studies uitgezet die betekenis geven aan de resultaten. In deze studies worden zowel de nieuwe SCAN seismische lijnen als de boorresultaten van de verschillende putten en formaties meegenomen om nieuwe potentiekaarten te maken. Deze kaarten geven onder meer diepte en dikte, temperatuur en verwacht winbaar vermogen weer. Door de nieuwe data te gebruiken is de onzekerheid van deze kaarten verkleind ten opzichte van een aantal jaar geleden. Dat maakt dat gemeenten en mogelijke initiatiefnemers een beter onderbouwde keuze kunnen maken waar geothermie wel en waar niet een duurzame vervanging van gas kan worden.
Noord-Brabant
Begin december 2025 is in opdracht van EBN met cofinanciering van de provincies Noord-Brabant, Zuid-Holland en Zeeland, het traject Implicatiestudies Brabant gestart. Op basis van de vier SCAN-boringen die zijn uitgevoerd in Brabant worden drie deelstudies uitgevoerd: implicatie van de boring in Heijningen, implicatie van de boringen Heesch & Milheeze en de implicatie van de boring Stad van Gerwen. De resultaten worden gefaseerd opgeleverd tussen begin en eind 2026, zodat ze kunnen worden gebruikt als input voor operators om aardwarmteprojecten te ontwikkelen en om op te nemen in gemeentelijk en provinciaal warmtebeleid.
Utrecht
De provincies Utrecht, Gelderland en de regio FoodValley hebben aan PanTerra gevraagd updates van geologische studies te maken voor deze provincies. In de regio Amersfoort (Baarn, Soest, Bunschoten, Amersfoort, Leusden en Woudenberg) voert IF Technology in opdracht van het regiobureau een haalbaarheidsstudie uit voor de gemeentes. In deze studie wordt naast de potentie van geothermie ook gekeken naar de mogelijkheden van hoge temperatuuropslag en de aansluiting op de warmtevraag.
De potentie in de provincie Utrecht lijkt voornamelijk in het noordoosten aanwezig. Rond Soest-Amersfoort-Leusden en rondom Veenendaal lijken mogelijkheden voor de winning van aardwarmte samen te komen met een grootschalige warmtevraag. Eind 2026/ begin 2027 gaat SCAN aanvullend seismisch onderzoek uitvoeren in het noordoosten van de provincie Utrecht. Het doel van dit onderzoek is het verzamelen van meer gedetailleerde data over de ondergrond, die nodig is voor de ontwikkeling van aardwarmte als duurzame bron. De gemeentes nemen verder het initiatief om uit te zoeken hoe deze warmte gewonnen kan gaan worden. Ook net over de provinciegrens, bij Ede, werkt geothermisch operator Gaia samen met partners waaronder EBN aan de ontwikkeling van een geothermieproject.
Metropoolregio Amsterdam
Naar aanleiding van de positieve resultaten van de boring in Ouderkerk aan de Amstel en het eerder uitgevoerde 2D-seismisch onderzoek vond eind 2025 een 3D-seismisch onderzoek in de Metropoolregio Amsterdam plaats. Dit aanvullende onderzoek brengt de ondergrond in drie dimensies in kaart. Met de resultaten van het onderzoek kan bepaald worden welke plekken geschikt zijn als aardwarmteproductielocaties. Eind 2026 worden alle onderzoeksresultaten opgeleverd. Het doel van gemeente Amsterdam, Vattenfall en EBN is om in 2031 de eerste aardwarmtebron in gebruik te hebben in de MRA.
Op de Raamdijk in Stad van Gerwen is er inmiddels niets meer te zien van de SCAN onderzoeksboring. Het terrein is leeg en wordt hersteld en teruggebracht naar de oorspronkelijke staat. Dit gebeurt in goed overleg met de grondeigenaar.
SCAN kijkt terug op een geslaagde boring en een prettige samenwerking met de omwonenden en betrokken partijen uit de regio. De geplande dataverzameling is succesvol uitgevoerd en het team is tevreden.
Uitkomsten onderzoek
Alle uitkomsten van het onderzoek worden binnen nu en een half jaar publiek toegankelijk gemaakt op NLOG.nl. Met alle opgedane kennis kunnen de mogelijkheden van aardwarmte in de regio beter ingeschat worden en zo een bijdrage leveren aan de duurzame warmtetransitie. De onderzoeksuitkomsten kunnen worden gebruikt door gemeenten, provincies en bedrijven om aardwarmte als energiebron in te gaan zetten. SCAN doet alleen onderzoek en zal geen aardwarmteprojecten opstarten. Verder onderzoek moet uitwijzen wat de economische haalbaarheid van toekomstige aardwarmteprojecten in deze regio is.
De eerste resultaten van de SCAN-boring in Stad van Gerwen (gemeente Nuenen) zijn beschikbaar op NLOG. Een overzicht van de gegevens die nu beschikbaar zijn is hier te vinden. Op deze pagina wordt ook aangegeven welke gegevens op een later moment gaan volgen.
Wat weten we nu?
Op basis van metingen op de boorkernen is vastgesteld dat de belangrijkste aardlaag die met de boring onderzocht werd, de Formatie van Breda, waterdoorlatend is. Technisch is het mogelijk om water en daarmee warmte uit de deze laag te winnen. Twee andere aardlagen die met de boring onderzocht werden, het Laagpakket van Voort en het Laagpakket van Berg, bleken weinig doorlatend.
Waar werken we momenteel aan?
Op dit moment wordt gewerkt aan verdere analyse van de boorkernen, boorgatmetingen en de productie- en injectietesten. Deze resultaten zullen uitwijzen hoe doorlatend de laag precies is.
Vervolg
De gegevens die SCAN verzameld heeft kunnen worden gebruikt door operators en andere partijen om een inschatting te maken van de geschiktheid voor de ondergrond hier en in de omliggende gebieden voor de ontwikkeling van aardwarmte als duurzame energiebron. Verder onderzoek moet uitwijzen wat de economische haalbaarheid van toekomstige aardwarmteprojecten in de regio is. De gegevens worden meegenomen in de geothermische potentiestudie die IF Technology voor de Provincie Noord-Brabant uitvoert.
Toelichting headerbeeld: tijdens het boren wordt het boorgruis bekeken.
In deze video, die in samenwerking met Provincie Noord-Brabant is gemaakt, laten we zien hoe het eraan toe gaat op de boorlocatie naar aardwarmte in Stad van Gerwen (gemeente Nuenen).
De tijdelijke onderzoeksboring op de Raamdijk is begin april 2025 gestart. SCAN zal op deze locatie een aantal aardlagen onderzoeken die mogelijk interessant zijn voor de winning van aardwarmte. In dit gebied zijn dat met name de lagen van de Noordzeegroepen op diepten tussen de 500 en 1700 m. Omdat deze aardlagen in de ondergrond ver doorlopen zijn de gegevens die in Stad van Gerwen worden verzameld relevant voor de oostelijke helft van de provincie Noord-Brabant en voor het midden van Limburg.